FAQ – Często zadawane pytania

  • Czy zrobisz katastrofę/wypadek/incydent X?

    Jeżeli pytasz kilka godzin od tegoż zdarzenia, to proszę o zrozumienie następujących rzeczy:

    1. Protokół ustaleń końcowych, który sporządza komisja kolejowa (nie mylić z Państwową Komisją Badania Wypadków Kolejowych), powstaje kilka miesięcy po zdarzeniu – w przypadku Wesołej 2014 były to 4 miesiące. Dokumenty te nie są publikowane tak jak raporty PKBWK;
    2. Raport PKBWK, który powstaje tylko jeżeli zdarzeniem zajmie się PKBWK, zgodnie z art. 28l ust. 5 i 5a ustawy o transporcie kolejowym jest publikowany najpóźniej w 1. rocznicę zdarzenia. Jeżeli się nie da w terminie – to publikowane są raporty tymczasowe co roku, aż do wydania raportu końcowego.

    Ponieważ nie ma mowy, abym opierał się wyłącznie na mediach jeżeli są wiarygodniejsze źródła, to nie, nie zrobię filmu w kilka dni po zdarzeniu. Tempi było wyjątkiem, bo przy paraliżu tamtejszej komisji bardzo szybko pojawił się wiarygodny dokument. Poczekasz co najmniej rok.

    Jeżeli zdarzenie miało miejsce co najmniej rok temu:

    Proszę o przedstawienie co najmniej trzech wiarygodnych źródeł oraz dobrego uzasadnienia, dlaczego mam się tą sprawą zająć.

    Powyższa zasada obowiązuje od 11 listopada 2022 roku i jest efektem wieloletnich jęków widzów (nie mylić z normalnymi, uzasadnionymi prośbami, jak p. Majcherczyka) o wykonanie materiału o katastrofie w Bąkowie. Dzięki nim, odcinek ten jest najkrótszym z całych Czarnych dni kolei (6 minut, z czego tylko 4 to merytoryka), za co część widzów mnie zwymyślała. Będzie to również pierwszy film spoza sezonu 1, który otrzyma remaster, co nie powinno mieć miejsca.

    Przykładem jak to robić jest sprawa Jęzora Centralnego 1992 (KP Szczakowa). Napisała do mnie osoba związana ze sprawą, dostarczyła bezcenne materiały, przekazała bezcenny kontakt – efekt widzicie w odcinku 35.

  • W czym robisz rekonstrukcje składów? Co to za gra?

    Trainz Simulator produkcji N3V Games (d. Auran). Oryginalny sezon 1 (odcinki 1-10) wykorzystywał Trainz 2010 Engineers Edition, od odcinka specjalnego o Otłoczynie (8 sierpnia 2020) w użyciu jest Trainz Simulator 2019.

    Wbrew obiegowej opinii, poza epizodem w odcinku 11 (wykorzystanie rekonstrukcji 100% Kolej) nie korzystam z Maszyny. Nie zamierzam przesiadać się ani na Maszynę, ani na SimRail, BVE czy inne symulatory – Trainz znam od ponad dekady i ten symulator daje mi największe możliwości oraz elastyczność jeżeli chodzi o rekonstrukcje zagranicznych wypadków.

  • Jaka muzyka pojawia się w Twoich materiałach?

    Tytuły utworów oraz ich wykonawcy/autorzy są podane w napisach końcowych każdego materiału.

  • Czy mogę wykorzystać fragment Twojego materiału u siebie? Albo wyświetlić gdzieś?

    Dopóki moje materiały lub ich fragmenty są jasno oznaczone że są mojego autorstwa – możecie z nimi robić co chcecie, byle żeby nie stawiało mnie to w jednoznacznie negatywnym świetle (krytyka to co innego). Są jednak wyjątki:

    1. Nie zezwalam na reuploady całości moich materiałów jeżeli ich oryginalne wersje są dostępne.
    Addendum: dotyczy to wszystkich serwisów do udostępniania filmów. TikToka również. Jako reupload traktuję też doklejenie innego materiału do mojego filmu i wrzucenie gdzieś (np. montaż ze Szczekocin plus odc. 1 CDK)
    2. Wykorzystanie komercyjne wymaga mojej zgody.
    3. Wykorzystanie fragmentów moich filmów przez media nie wymaga mojej zgody z wyjątkiem tych fragmentów, które dołożyli inni. Przykładem jest film otwierający odcinek specjalny o Otłoczynie, które przygotowała GRH Sojusz – muszą wyrazić zgodę. Widok tegoż fragmentu w Czarno na białym „Przejazd niestrzeżony” TVN24 to efekt właśnie takiej zgody. Nadal trzeba jednak oznaczyć mnie jako autora.

  • Dlaczego Twoje filmy o katastrofach pod Piechowicami oraz pod Długołęką tak bardzo się różnią od materiałów Gdyby?

    tl;dr ewolucja historiografii co do tych dwóch katastrof.

    Materiały pochodzą z sezonu 1 CDK, zostały przygotowane w 2020 roku (przy czym Piechowice rok później otrzymały remaster, głównie audiowizualny, a nie merytoryczny), na samym początku pandemii, gdy podróżowanie po Polsce było niemożliwe.

    Inna sprawa dotyczy samej dostępności akt. Duża część środowiska miłośniczego nie miała pojęcia, że w Archiwum Państwowym we Wrocławiu są akta dotyczące obu tych wypadków. W przypadku Piechowic, red. Michał Jerczyński (autor artykułu o wypadku piechowickim, skrytykowanego przez Gdyby) przekazał mi, że w 2000 roku – gdy powstawał jego tekst – opierał się on na zrekonstruowanych relacjach pracowników węzła Jelenia Góra pochodzących jeszcze z początku lat 90. oraz rozmowy MJ z b. dyżurną ruchu z Piechowic. Teczki, którą w 2024 roku posługiwał się Gdyby przy powstaniu materiału o Piechowicach, w 2000 roku w Archiwum Państwowym nie było – znajdowała się w archiwum obszarowym PKP S.A. we Wrocławiu na Joannitów 13 i była całkowicie niedostępna dla śmiertelników.

    Zasób tegoż archiwum obszarowego trafił najpierw do pracowników AP Wrocław, którzy podzielili go na części – jedna trafiła do AP Wrocław, druga do archiwum PKP w Sosnowcu, trzecia była częściowo wybrakowana. Trafienie do AP nie oznacza automatycznej dostępności, bo zasób pojawia się w inwentarzu dopiero gdy zostanie opracowany zespół. Plus, powodzenia w zlokalizowaniu tej konkretnej teczki za pośrednictwem Szukaj w Archiwach.

    Gdyby krytycy (a jeżeli oskarżają mnie o kłamstwo – hejterzy) czytali napisy końcowe filmów, to by zrozumieli, że opierałem się również na książce śp. Leszka Adamczewskiego Katastrofy. Książce, która wyszła w 2019 roku, a z okazji premiery serialu Heweliusz dostała połączony z drugą częścią Katastrof reprint z tymi samymi błędami (p. Adamczewski zmarł kilka lat temu). Ciekawe, że wobec tej pozycji krytyki nie słyszę.

    Dodam na koniec, że Akta dochodzenia służbowego dotyczące katastrofy w Ursusie nie znajdują się w Archiwum Państwowym, zaś moje prośby o udzielenie informacji co do akt wypadków kierowane do archiwum PKP w Sosnowcu kończą się ciszą (ostatnia wysłana w kwietniu 2025).

  • Czy ja ciebie nie widziałem czasem w telewizji albo nie słyszałem w radiu?

    Pojawiam się w nich w przytłaczającej części zawodowo i bardzo rzadko pojawiają się w nich wątki kolejowe. No chyba że ma miejsce sabotaż, jak ten z 15 listopada 2025.